حسابداری
مقاله ای درباره استاندارد مدیریت کیفیت

یاهو یاکسنزان

 

)ISO 9001:2000: استاندارد مدیریت کیفیت( موضوع

 

 

 

گرد آورنده : محمد طالبی دانشجوی حسابداری مقطع کارشناسی

دانشکاه غیرانتفاهی مهرآستان

 

 

 

استاد مربوطه: جناب آقای مهردوست

 

 

 

درس مربوطه : مدیریت تولید

 

مقدمه

دراین مقاله که پیرامون استاندارد مدیریت کیفیت ((ISO 9001:2000  ابتدا استاندارد مدیریت کیفیت

، استاندارد زیست محیطی و استاندارد بهداشت شغلی و ایمنی  را تعریف می کنیم و سپس به تغییرات

استاندارد ISO 9001 و ویرایش جدید آن و اصلاحات آن می پردازیم.

 

1. سیستم های مدیریت کیفیت ، سری استاندارد های ISO 9000

درسال1987 کمیته فنی 176 سازمان ایزو(ISO/TC 176 ) سری استانداردهایISO 9000

 را به جهانیان  ارائه نمود .

هدف از تدوین این سری استاندارد ، بوجود آوردن الگوئی بین  المللی  برای  پیاده سازی و استقرار

 سیستم های مدیریت و تضمین کیفیت بوده است  که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت

سیستم های مدیریت کیفیت ، منظور حفظ سطح  کیفیت تعریف شده و بهبود کیفیت از طریق اصلاح

فرایندها، در سازمان  پیاده سازی  می شود . امروزه  واحدهای خدماتی نیز مانند واحدهای صنعتی ،

علاقه زیادی به استقرار سیستم کیفیت نشان می دهند.

 فواید استقرار سیستم کیفیت

سیستمهای مدیریت کیفیت به عنوان وسیله ای برای بوجود آوردن محصولات منطبق با آنچه از سوی سازمان به مشتری تعهد شده است با توجه به فواید زیر ، در سازمان استقرار می یابد.

·        بررسی مجدد فعالیتهای سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع کاستی ها

·        شفافیت فرآیندها و شاخص ها در سازمان ها

·        جلوگیری از دوباره کاری ها به واسطه تعریف فعالیت های برنامه ریزی شده و سیستماتیک

·        کاهش هزینه ها

·        ایجاد اطمینان و اعتماد در درون سازمان (رده های مدیریتی و کارکنان)

·        ایجاد اطمینان و اعتماد در برون سازمان (مشتری ) و بلطبع  قابلیت عرض اندام  در فضای 

مختلف تجاری

·        افزایش توان رقابت در عرصه بین الملل

2. سیستم های مدیریت محیط زیست، سری استانداردهای ISO 14000

استاندارد های زیر مجموعه ISO 14000 شامل استانداردهای بین المللی در رابطه با سیستمهای

 زیست محیطی میباشد . این استانداردها درسال 1996 میلادی توسط کمیته فنی 207 سازمان ایزو

 بوجود آمد.

یک سیستم مدیریت زیست محیطی میتواند به عنوان  بخشی از سیستم های جامع مدیریت به حساب آید.   این سیستم شامل ساختار سازمانی ، فعالیت های طرح ریزی ، تعریف مسولیتها  ، تعیین روشها و فرآیندها و همچنین در اختیارگیری منابع لازم برای تهیه، اجرا، بازنگری و حفظ خط مشی زیست محیطی سازمان است.

سیستم مدیریت محیط زیست بر مبنای استاندارد ISO 14001 به عنوان یک الگوی اجرایی توسط مرجع صدور گواهی نامه (Certification Body) مورد ارزیابی قرار می گیرد.

برخی از مزایای بکارگیری این استانداردها:

·        اهمیت دادن به جنبه های زیست محیطی در تولید و یا ارائه خدمات

·        یکپارچه کردن سیستم های مدیریتی و بهبود روش های مدیریت

·   به حداقل رساندن موانع غیر تعرفه ای تجاری و تسهیل تجارت بین الملل با توجه به بها دادن بیشتر به محیط زیست در سازمان ها

·        جلب مشتریان بیشتر و سهم بازار در سطح بین المللی

·        استفاده بهینه از منابع

·        رعایت قوانین ملی زیست محیطی

·        حفاظت از محیط زیست و توجه به علائق جامعه دراین ارتباط

3. سیستم های مدیریت بهداشت شغلی و ایمنی، سری استانداردهای OHSAS 1800

سری ارزیابی ایمنی بهداشت شغلی (Occupational Health & Safety Assessment Series ) استانداردی قابل ممیزی و اخذ گواهینامه می باشد . OHSAS 18001 در پاسخ به نیاز سازمان ها به یک استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی که بوسیله آن بتوانند سیستم مدیریت خود را در زمینه های بهداشتی و ایمنی ارزیابی نمایند ، تدوین شده است . ساختار استاندارد OHSAS 18001 سازگار با استاندارد های ISO 9001:2000 و ISO 14001:1996 می باشد تا سازمان ها بتوانند به راحتی سیستم های مدیریت کیفیت ، محیط زیست و بهداشت شغلی و ایمنی را با یکدیگر ادغام و سیستم مدیریتی یکپارچه ای را ایجاد نمایند . یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی سازمان را در شناسایی ، حذف و یا به حداقل رساندن ریسک های مرتبط با بهداشت و ایمنی کارکنان خویش و سایر طرف های ذینفع که در معرض ریسک های OH&S قرار دارند یاری نماید.

اخذ گواهینامه OHSAS 18001 چه مرایایی را می تواند برای یک سازمان داشته باشد.

·         تفکری طرح ریزی شده و مستند در ارتباط با بهداشت شغلی و ایمنی (OH&S )

·         ساختاری روشن برای مدیریت (OH&S )

·         ایجاد محیط کاری ایمن تر و سالم تر

·         افزایش اگاهی و دانش در خصوص مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

·         کاهش ریسک حوادث ، رویدادها و بیماری های شغلی

استاندارد OHSAS 18001 مشخصات دقیقی را حهت طراحی یک سیستم مدیریت OH&S ارائه می دهد. ساختار استاندارد OHSAS 18001 درواقع در مسیری باز و منعطف را برای هر سازمانی که بخواهد آن را تحقق دهد، فراهم می آورد.

فرایند ممیزی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی بر اساس استاندارد OHSAS 18001 مشابه با فرایند ممیزی سیستم های مدیریت کیفیت بر اساس ISO 9001 و یا سیستم های مدیریت محیط زیست بر اساس ISO 9001 می باشد .

حال برای آشنایی  بیشتر با استاندارد مدیریت کیفیت (ISO 9000) و ویرایش جدید آن و اصلاحاتی که بر روی آن انجام داده شده و شماره های قبلی استاندارد به تغییرات آن می پردازیم.        

ویرایش جدید استاندارد مدیریت کیفیت ISO 9001

درگذشته ISO سه استاندارد داشت: ISO 9001:1994, ISO 9002:1994 و ISO  9003:1994. اما حالا فقط يک استاندارد ISO 9001:2000 براي مدیریت کيفيت وجود دارد. ISO 9002 و ISO 9003 از بين رفته اند.

 
بنابراين اگر شرکتی گواهي
ISO 9002:1994 ياISO 9003:1994 گرفته است ، اکنون نيازمند آن هست که گواهي ISO 9001:2000 رادريافت كند. واگرشرکت یا سازمانی اکنون گواهي 1994:ISO 9001رادارد، بايد سيستم کيفيت خود رابراي تامين الزامات ISO 9001:2000 به روز كند.

وقتي شما  ISO 9001:1994 را با ISO 9001:2000 مقايسه مي کنيد، درخواهيد يافت که ISOساختار 20ماده اي  استاندارد را کنار گذاشته و یک سری اصلاحاتی را انجام داده که اکنون به عنوان جایگزین قبلی است.

 ISO استاندارد 9001 را به‌منظور ايجاد ساختاري منطقي‌تر وبراي ايجاد سازگاري بيشتر با  ISO 14001 استاندارد مديريت محيطي، سازماندهي دوباره كرد. از آنجا که اين تجديد سازماندهي يک تغيير آرايش وسيعي است،مي تواند مفهوم عميقتري رابراي شما که نظام‌نامه کيفيت جاري خودرابراساس 20ماده قديمي گذشته سازمان داده ايد،داشته باشد.

تاکیدات جدید

به طور کلي استاندارد جديد بيشتر از استاندارد قديم مشتري مداراست.با اينکه استاندارد قديم هم متمايل به تامين نيازمنديهاي مشتريان ودست يافتن به رضايت مشتري است،استاندارد جديد اين مسئله رابا جزئيات بيشتري هدف گيري كرده است. به علاوه انتظار دارد که شرکت با مشتريان ارتباط برقراركند و رضايت آنها را پاييده واندازه بگيرد.

استاندارد جديد درضمن برضرورت بهبود تاکيد مي نمايد.درحالي که استاندارد قديمي به صورت ضمني انتظارداشت که سازمانها بهبود ايجاد كنند. استاندارد جديد اين ضرورت را به صورت صريح بيان مي کند.به ويژه اکنون ISO 9001 مي خواهد که شرکت اثربخشي وتناسب سيستم مديريت کيفيت خود را ارزيابي وبهبود هاي سيستمي راشناسايي كند وبه اجرادرآورد.

تعاریف جدید

درگذشته سازمانهايي که مي خواستند گواهي نامه بگيرند، عنوان تامين کنندگان به آنها اطلاق مي شد، چرا که آنها کالاها وخدمات رابه مشتريانشان عرضه مي کردند.از آنجا که بسياري از مردم با اين کاربرد سردرگم مي شدند، ISO تصميم گرفت به جاي آن از کلمه سازمان (organization) استفاده كند. حالا استانداردهاي ISO برسازمان متمرکز است نه برتامين کننده.
اکنون
ISO عبارت تحقق محصول (product realization) را مورد استفاده قرار مي‌دهد. از آنجا که اين عبارت مفهوم جوهري جديدي است، محور رويکردهاي ايزويي است.درواقع ISOبخش کاملي (بخش 7) رابه اين موضوع تخصيص داده است.بنابراين اين عبارت به چه معني است؟
به منظور درک معني آن شما نياز داريد به اينکه تشخيص دهيد يک محصول به عنوان يک ايده آغاز مي شود.ايده ازطريق پيروي از مجموعه اي از فرايندهاي تحقق محصول، عينيت مي يابد.تحقق محصول به فرايندهاي به هم پيوسته اي اطلاق مي شود که براي به‌وجود آوردن محصول مورد استفاده قرار مي گيرند.به طور خلاصه هنگامي که شما با ايده اي آغاز مي كنيد وبه محصولي ختم مي کنيد، ازطريق فرايند تحقق محصول رفته آيد.

الزامات جدید

استاندارد جديد ISO 9001:2000 الزامات جديدي رامعرفي وبرخي از الزامات قديم رااصلاح مي کند.اين الزامات درزيرخلاصه شده اند.

_ ارتباط برقرار کردن با مشتريان
_ شناخت نيازمنديهاي مشتري
_ برآورده کردن نيازمنديهاي مشتري
_ پايش واندازه گيري رضايت مشتري
_ تامين منظم نيازمندي ها
_ تامين قانوني نيازمندي ها
_ حمايت کردن ازارتباطات داخلي
_ آماده کردن زيرساخت کيفيت
_ اندازه گيري اثربخشي آموزش
_ پايش واندازه گيري فرايندها
_ ارزيابي شايستگي سيستم مديريت کيفيت
_ ارزيابي اثربخشي سيستم مديريت کيفيت
_ تعريف بهبود هاي سيستم مديريت کيفيت
_ توسعه سيستم مديريت کيفيت

انعطاف پذیری جدید

تحت استاندارد جديد ISO 9001:2000شما ممکن است از برخي الزامات چشم پوشي ويا آنها رامستثني كنيد. نيازمندي هايي که ممکن است درشرايط ويژه اي مورد اغماض قرار گيرند به عنوان استثنائات(exclusions) شناخته شده اند. برطبق ISO شما ممکن است از هريک از الزامات تعريف شده دربخش 7(تحقق محصول)تا زماني که با شرايط معيني مواجه هستيد، چشم پوشي وآنها رامستثني كنيد.

شما مي توانيديک الزام بخش 7 راکه قادربه اجراي آن نيستيد، مستثني كنيد. اگر:

_ به‌خاطر طبيعت سازمان خود قادربه اجراي آن نيستيديا

_ به‌خاطر طبيعت فرآورده يا خدمات خود قادربه اجراي آن نيستيد.

با اين وجود اگراين کار باعث به خطرافتادن توانايي شمايا تمايل شما به تامين نيازمنديهايي که توسط مشتريان وتنظيم کنندگان وضع شده است، شود، شما نمي توانيد ازالزامات بخش 7 چشم پوشي كنيد.

رویکرد جدید

به منظور درک استاندارد ISO 9001:2000 دريک سطح عميقتر لازم است، تشخيص دهيد که ISO يک رويکرد فرايندي به مديريت کيفيت را مورد استفاده قرار مي دهد.با اينکه رويکرد فرايندي جديد نيست،تاکيد بيشتري که اکنون ISO به اين مسئله دارد،جديد است.اکنون رويکرد فرايندي نقطه مرکزي تفکر ISO درباره سيستم هاي مديريت کيفيت است.

براساس اين رويکرد يک سيستم مديريت کيفيت مي تواند به عنوان فرايند وسيع واحدي تصور شود که وروديهاي بسياري رابراي به‌جود آوردن خروجيها مورد استفاده قرار مي دهد.اين فرايند وسيع به نوبه خود از فرايندهاي کوچکتري ساخته شده است.هريک از اين فرايندها وروديهاي خود راازفرايند ديگري مي گيرد که به نوبه خود بازهم توسط فرايندهاي ديگري به عنوان ورودي مورد استفاده قرار مي گيرند.

 يک تجزيه وتحليل تفصيلي ازاستاندارد آشکار مي‌کند که يک سيستم مديريت کيفيتISO 9001:2000 از حداقل 21فرايند ساخته شده است.( اگرشما سيستم مديريت کيفيت به عنوان يک کل را هم به عنوان يک فرايند به رسميت بشناسيد، شامل 22فرايند است.)

1.      فرايند مديريت کيفيت

2.      فرايند مديريت منابع

3.     فرايند تحقيق نظم دهنده

4.      فرايند تحقيق بازار

5.      فرايند طراحي محصول

6.     فرآیند خرید

7.     فرآیند تولید

8.     فرآیند تدارک خدمت

9.     فرآیند حفاظت محصول

10.                   فرآیند تشخیص نیازهای مشتری

11.                   فرآیند ارتباطات مشتری

12.                    فرآیند ارتباطات داخلی

13.                    فرآیند کنترل مدرک

14.                    فرآیند نگه داری سوابق

15.                    فرآبند برنامه ریزی

16.                    فرآیند آموزش

17.                    فرآیند ممیزی داخلی

18.                    فرآیند بازنگری مدیریت

19.                    فرآیند پایش و اندازه گیری

20.                    فرآیند مدیریت  عدم انطباق

21.                    فرآیند بهبود مستمر

به منظور توسعه يک سيستم مديريت کيفيت که نيازمنديهاي استاندارد جديد ISO 9001:2000 را تامين كند، شما بايد هريک از فرايندهاي فوق را بهبود دهيد.

به طور خلاصه يک سيستم مديريت ISO 9001:2000  از فرايندهاي بسياري ساخته مي شود واين فرايندها ازطريق مفهوم ارتباطات ورودي - خروجي به هم پيوسته‌اند.

 

برای مثال :

هدف اين بخش از ISO 9001 :2000 اين است كه سازمان اطمينان يابد كه آيا نيازمنديهاي مشتري شناخته شده است؟و سازمان می تواند آنها را برآورده سازد؟اين اطمينان می بايست قبل از اينكه سازمان تعهد كند كه محصول يا خدمت را براي مشتري تهيه و تدارك كند حاصل گردد. در واقع براي اجتناب از سوء تفاهم در درك نيازهاي مشتري لازم است كه خواسته ها و نيازهاي عنوان شده بازنگري گردد .

هنگامي كه يك درخواست از مشتري یا دعوت به شرکت در مناقصه، دريافت مي شود قبل از ارائه پيشنهاد (Proposal) بايد تقاضا مورد بازنگري قرار گيرد .

سازمان بايد تعيين كند :

ــ اطلاعات از جانب مشتري واضح و مشخص است .

ــ سازمان توانايي و قابليت براي تدارك و توليد محصول يا خدمت خواسته شده را دارد. 

هنگامي كه Proposal تهيه شد و مشتري آن را قبول كرد ، بايد سفارش مشتري و Proposal سازمان با هم مقايسه شوند كه اگر تفاوتي بين آنها وجود دارد تعيين و مشخص گردد . هر گونه اختلاف ميان سفارش و پيشنهاد بايد به اطلاع مشتري رسانده شود و توسط مشتري برطرف گردد. اگر مشتري بدون درخواست Proposal ، كالا يا خدمات را درخواست دهد ، اين سفارش بايد قبل از تاييد مورد  بازنگري قرار گيرد . سازمان بايد تعيين كند :

- درخواست مشتري  واضح و مشخص است .

ــ سازمان توانايي و قابليت براي تدارك محصول يا خدمت خواسته شده را دارد.

ISO 9001:2000 سازمان را ملزم به ثبت سوابق اين بازنگري می کند که مي تواند به سادگي يك يادداشت بر روي تقاضای Proposal يا سفارش و تاريخ و نام فرد يا افراد بازنگري كننده باشد . اگر Proposal تاييد شده است ( به هر دليلي ) بايد مشخص گردد ، اقداماتي كه متعاقبا انجام شده است نيز بايد ثبت گردد . براي سفارشات شفاهي ( بعنوان مثال بوسيله تلفن ) كليه اقدامات بايستي قبل از پذيرش سفارش تاييد شوند . بعنوان مثال اين كار مي تواند با دعوت از مشتري براي مذاكره رو در رو و درخواست براي تاييد صورت پذيرد .بطور كلي سفارشات الكترونيکی(Email) و شفاهي به توجه ويژه براي ثبت سفارش نياز دارند . بعنوان مثال جزئيات مطرح شده در يك سفارش تلفني بايستي روي يك يادداشت ثبت گردد و سفارشات الكترونيكي را مي توان چاپ كرد و آنها را در ديسك سخت رايانه ذخيره كرد . اگر سفارش موجود نياز به تغيير داشته باشد بايد مشخص شود كه اين تغيير چگونه انجام مي شود . اغلب سازمانها به تغييرات در سفارش مانند يك سفارش جديد نگرش مي كنند . همچنين تغييرات  در سفارش بايد به كليه افراد ديگر ابلاغ گردد . نوعاً بخشهاي خريد ، برنامه ريزي و توليد متاثر از تغييرات سفارش هستند . بنابراين بايد از تغييرات مطلع گردند . 

 

معرفی منابع: یک سری از مقالات که از اینترنت استخراج شده بود:

·         ISO 9001:2000 از آقای مهرداد اروانه

·         ویرایش جدید استاندارد مدیریت کیفیت    ISO 9001 از آقای مسعود امیدی مدیر بخش صنعت و مدرس دانشگاه

·         خط مشی های ایزو آقای اکبر حجار سنگی نماینده مدیریت پژوهشگاه صنعت نفت.

۱۳۸٦/٩/٢٦ - محمد طالبی | لینک دائم | پيام هاي ديگران () | Add to Del.icio.us  digg this post  add to google bookmarks  add to technorati   add to shadows  

خوش آمدید
محمد طالبی


تماس با ما

مطالب پیشین

RSS Feed


add to google bookmarks
add to yahoo bookmarks
add to msn bookmarks
add to my feedster
Subscribe with Bloglines
add to netvibes
add to live

اخبار هک و امنیت